maandag 14 december 2015

Frida Kahlo



Ze is wellicht de meeste bekende persoon die Mexico tot nu toe heeft voortgebracht: Frida Kahlo. Op de eerste plaats was ze schilderes en haar onorthodoxe schilderijen raken tot op de dag van vandaag mensen wereldwijd. Haar leven vol rampspoed en controverses maken het plaatje compleet. Een leven dat ze grotendeels deelde met Diego Rivera (zie ook deze blog). Maar met haar confronterende werk en uitgesproken karakter was ze naast een succesvol kunstenares, ook een boegbeeld voor het feminisme. Hoe kreeg ze dat voor elkaar?


Jeugd 
Frida werd in 1907 in Mexico-Stad geboren al beweerde ze op latere leeftijd dat het in 1910 was geweest. Dat viel immer precies samen met het begin van de Mexicaanse revolutie. Ze was één van de vier kinderen van Guillermo Kahlo, die geboren was in Duitsland, en de Mexicaanse Matilde Calderón. Op jonge leeftijd zat het Frida medisch gezien al tegen toen bij haar polio werd geconstateerd. Daardoor kon ze niet altijd dezelfde dingen doen en hetzelfde ritme hebben als haar leeftijdsgenootjes. Het weerhield haar niet om middels het beoefenen van sport haar benen te versterken en zo een zo normaal mogelijke jeugd te hebben. Haar vader, fotograaf, was in die tijd een belangrijke motivator voor haar. Ondanks haar ziekte was ze een goede leerling en in 1922 ging ze naar een gerenommeerd college waar ze via medestudenten veel in contact kwam met revolutionair en anarchistisch gedachtegoed en zich zo meer in politiek begon te verdiepen.


Ongeluk
17 September 1925 was een tragische dag voor Frida. Op weg van school naar huis zat ze met haar vriendje Alejandro Gómez in een bus die werd aangereden door een tram. De bus kwam hard tot stilstand tegen een gebouw en Frida zelf werd haast vermorzeld. Haar wervelkolom was op drie plekken gebroken plus had ze breuken in haar ribben, sleutelbeen, schouders, benen en schaamstreek. Vanwege het laatste vertelde Frida later dat het ongeluk ook haar ontmaagding had betekend. Ze had het wonderwel overleefd, maar vele operaties, medicijnen, korsetten en hersteloefeningen waren het gevolg. Tijdens haar herstel begon ze zich meer toe leggen op het schilderen. In september 1926, een jaar na haar ongeluk, schilderde zij haar eerste zelfportret. Het was het begin van haar schilderscarrière die zich zou richtten op de gebeurtenissen en emotionele gemoedstoestand in haar leven.

"El venado herido"

maandag 23 november 2015

No era penal


No era penal. We zijn inmiddels 1 jaar en 146 dagen verder maar die bewering zal nog regelmatig uitgesproken worden bij gesprekken tussen Nederlanders en Mexicanen. Als er voor die 29 juni 2014 er een gesprek plaatsvond tussen Mexicaanse en Nederlandse voetballiefhebbers, dan sprak de Mexicaan al gauw zijn bewondering uit voor La Naranja Mecánica en Johan Cruijff. De legendarische nummer 14 vooral wegens zijn prestaties als voetballer uiteraard, maar Cruijff is zelfs in 2012 nog even actief geweest als adviseur bij de club Chivas uit Guadalajara. Hij zorgde ervoor dat John van ‘t Schip er als trainer werd aangesteld, maar dat was niet bepaald een succes. Hij was alweer de derde Nederlandse trainer die werkzaam is geweest bij de club uit Guadalajara. Hans Westerhof en Leo Beenhakker gingen hem in respectievelijk de seizoenen 2007/2008 en 1995/1996 voor. Westerhof was ook nog één seizoen werkzaam bij Club Necaxa, terwijl Don Leo in 1994/1995 en in 2003 aan het roer stond bij Club América uit Mexico-Stad. Verder zijn er nog drie, relatief onbekende, Nederlandse voetballers actief geweest in de Mexicaanse voetbalcompetitie.
 

Robben als piñata

Mexicanen hebben in Nederland nog nooit een club geleid, maar de laatste jaren vinden Mexicaanse voetballers steeds vaker onderdak bij Nederlandse clubs. In 1996 was Joaquín del Olmo de eerste Mexicaan op de Nederlandse voetbalvelden namens Vitesse. In 2006 ging Carlos Salcido voetballen bij PSV en in de jaren daarna verdedigden ook Francisco Rodriguez, Andrés Guardado en Héctor Moreno de kleuren van de club uit Eindhoven. Ulises Dávila was in het seizoen 2011/2012 niet echt succesvol bij Vitesse, terwijl Jesús Corona de afgelopen twee seizoenen een goede indruk achterliet bij FC Twente.

dinsdag 10 november 2015

Día de Muertos

De nieuwe film van James Bond, “Spectre”, trapt af met spectaculaire scenes in Mexico-Stad. Het is 2 november, Dag van de Doden oftewel Día de Muertos, en 007 vindt zichzelf terug in een kleurige parade vol skeletten en doodshoofden. Een dergelijke parade heb ik echter in mijn tijd in Mexico-Stad nooit gezien aangezien de parade speciaal voor de film is georganiseerd. Maar wat doen de Mexicanen dan wel op 2 november en wat vieren zij precies?

Voordat de Spanjaarden in Mexico aankwamen, kenden de lokale culturen al een lange geschiedenis op het gebied van rituelen en speciale dagen om hun doden te eren en te herdenken. Naast onder andere gouddorst en ziektes, namen de Spaanse kolonisten ook hun rooms-katholieke geloof mee en zo fuseerde de katholieke feestdagen Allerheiligen en Allerzielen met de lokale rituelen op het gebied van dodenherdenking. Door de eeuwen heen is de feestdag verder geëvolueerd en bestaan er inmiddels ook regionale verschillen op de manier hoe het gevierd wordt. Wat overal door het land echter gebeurt op Día de Muertos is dat vele Mexicanen naar de begraafplaats gaan en de graven van hun overleden geliefden bezoeken. Ze geloven dat de overledenen op die dag ook “aanwezig” zijn zodat ze die ene dag per jaar weer even tijd met elkaar door kunnen brengen. Het klinkt misschien wat griezelig, maar voor de Mexicanen is de dood een normaal onderdeel van het leven. Waar begraafplaatsen en de dood als iets engs worden beschouwd in de Westerse cultuur, hoort de dood er in de Mexicaanse cultuur gewoon bij. Sterker nog. Je kan de dood respecteren en vereren, maar ook zeker belachelijk maken en zelfs proberen te verjagen. Een biertje drinken en muziek spelen naast het graf van je overleden grootouders is in Mexico dus een moment om “samen” van te genieten.

Rondom 2 november zie je op vele plekken zogenaamde ofrendas verschijnen. Dit zijn altaren gewijd aan een overledene. Ze worden flink aangekleed met kleurige bloemen en versierd en vergezeld met lekkernijen zoals calaveras de dulces, snoep in de vorm van een doodshoofdje, en pan de muerte, oftewel dodenbrood, dat alleen rond deze dagen verkrijgbaar is. Ook het icoon van Día de Muertos: La Catrina, een deftig vrouwelijke skelet is overal terug te zien tijdens de festiviteiten.





Voorbeeld van een ofrenda


Als je in Mexico bent op 2 november en je wilt een indrukwekkende Día de Muertos meemaken, dan raad ik je aan om naar de staat van Michoacán te gaan om in de dorpen rondom het meer van Pátzcuaro een kijkje te nemen. De parade zoals te zien in de nieuwe James Bond-film is zo goed bevallen dat er veel animo is om de parade voortaan elk jaar op Día de Muertos plaats te laten vinden. Zo zie je dat oude tradities zoals deze, ondanks de druk van Halloween, altijd in beweging en, met name, springlevend zijn.

woensdag 18 juni 2014

Radio Brasil

Tijdens de wedstrijd Brazilië - Mexico tijdens het WK voetbal 2014 was ik te gast bij het radioprogramma "Radio Brasil" op NPO Radio 1 om Mexico te vertegenwoordigen. Met de presentatoren Rob Oudkerk en Ronald Boot en Braziliaans oud-voetballer Leonardo dos Santos Silva hadden we het niet alleen over voetbal maar ook over serieuzere zaken die spelen in Mexico en Brazilië. Hieronder een korte impressie van die avond.

video
 

dinsdag 11 oktober 2011

México Lindo y Querido

Na bijna vijf jaar in Mexico-Stad gewoond te hebben, sta ik nu voor de terugkeer naar Nederland met mijn Mexicaanse partner. Aan de hand van clichés en stereotiepen zal ik uiteendoen hoe wonen en werken in Mexico nu eigenlijk is. Hierbij mag ik graag opmerken dat een succesvol verblijf in het buitenland grotendeels van iemands eigen instelling en houding afhangt. Marjon van Royen: geef dus nooit de schuld aan het land en haar inwoners.

Mexico is in oorlog en het is er levensgevaarlijk 

Inderdaad worden er in bepaalde gedeeltes van het enorme land door drugsbendes territoriale kwesties op leven en dood uitgevochten. In de meeste plaatsen waar je je als niet-drugsdealende buitenlander begeeft, is het echter uiterst aangenaam vertoeven. De brutaliteit en intensiteit van het geweld is natuurlijk uitstekend materiaal voor de media, maar laat je dus absoluut niet afschrikken en reis gewoon af naar Mexico.
Daarnaast kan je je bezoek of verblijf net zo gevaarlijk maken als je zelf wilt. Je inlaten met drugshandel: gevaarlijk. Je ´s nachts alleen in ruige buurten begeven: gevaarlijk. Je hoofd gebruiken en geen gekke dingen doen die je thuis ook niet doet: niet zo gevaarlijk. Ikzelf heb me nooit thuis opgesloten of overdreven maatregelen moeten nemen en ik ben in geen enkele gevaarlijke of vervelende situatie terecht gekomen.


Mexico is een Derde Wereldland vol armoede en corruptie
Er zijn inderdaad miljoenen armen. Die hebben geen fatsoenlijk leven, maar het land zelf arm noemen is een vergissing. Mexico is één van de grootste economieën ter wereld met

vrijdag 15 juli 2011

De pot en de ketel

Toen ik ruim zes jaar geleden voor het eerst voet op Mexicaanse bodem zette, had ik nog een bepaalde vrees dat ik nog weleens uit zou kunnen worden gemaakt voor vuile gringo of een vergelijkbare expressie van vreemdelingenhaat zou kunnen ontvangen. Ik denk dat in maximaal drie gelegenheden die vrees bewaarheid is geworden, maar dat ik verder bedolven ben onder een ware vloed van gastvriendelijkheid. De blanke westerling word hier liefkozend güero genoemd en wordt zelfs positief gediscrimineerd. Men kijkt op tegen de zogenaamde Eerste Wereld en alles wat er vandaan komt, dus ook haar inwoners. Deuren gaan makkelijker voor je open, voor een baan krijg je de voorkeur boven een Mexicaan en sommigen beschouwen het hebben van een Europese vriend zelfs als een trofee. Dit wordt ook wel malinchisme genoemd, een begrip dat verwijst naar La Malinche, de inheemse vrouw die de Spaanse conquistador Hernán Cortés hielp om Mexico te veroveren.

vrijdag 13 mei 2011

Steentje

Komend vanuit het rijke Europa en geconfronteerd met de armoede in Mexico, is het gevoel om iets te willen doen ten behoeve van de Mexicaanse bevolking haast onvermijdelijk. Voor mij, zoals voor de meesten, blijft het echter bij goede bedoelingen en plannen die nooit uit worden gevoerd. Maar na het aannemen van twee nieuwe werknemers omdat ik mijn verkoopteam wilde uitbreiden, voel ik toch een soort genoegdoening.

Officieel is de werkloosheid in Mexico op dit moment 5.2%. Niet slecht wanneer je het bijvoorbeeld vergelijkt met dat van Spanje waar het percentage rond de 20% ligt. Het Mexicaanse percentage echter doet niet volledig recht aan de werkelijkheid, de mensen die in de informele sector werkzaam zijn worden ook meegeteld.Zij beschikken inderdaad over een inkomen, maar deze is niet vast, er wordt geen belasting over betaald en een basis ziektekostenverzekering bestaat niet voor hen. Deze mensen vervullen banen die normaliter niet eens zouden bestaan, wat voorbeelden: de verkoper van illegale cd´s die in de metro zijn product aanbiedt en via een rugzak vol speakers een voorproefje aanbiedt; de vrouw die zelfgemaakte taco´s via de kofferbak van haar auto aan de man brengt; de zogenaamde viene viene (kom-maar kom-maar) die de parkeerruimte op de openbare weg beheerst, je meehelpt je auto in te parkeren en deze in je afwezigheid ¨beschermt¨ (of bekrast als je niet betaalt).

Onlangs werd bekend dat van de werkende Mexicanen liefst 28.5% werkzaam is in deze informele sector. Zolang de overheid er niet in slaagt voldoende formele, waardige banen te creëren, zal deze sector van groot belang blijven. Een revolutie zal ik niet ontketenen, maar ik hoop tenminste een minuscuul steentje bij te dragen aan de ontwikkeling van Mexico door het scheppen en blijven scheppen van formele banen. 


Geschreven voor La Chispa.