dinsdag 11 oktober 2011

Tot ziens

Aangezien ik weer in Nederland woon, zal ik niet meer schrijven over het leven in Mexico. Met veel genoegen heb ik mijn stukjes geschreven en ik zal de site ook open laten staan.

Ik ben er verder nog niet over uit óf en waaróver ik in de toekomst zal schrijven, maar dat horen jullie vanzelf wel. Ik speel met het idee om een boek te schrijven over 5 jaar Mexico..tot die tijd, tot ziens en bedankt voor het lezen!

México Lindo y Querido

Na bijna vijf jaar in Mexico-Stad gewoond te hebben, sta ik nu voor de terugkeer naar Nederland met mijn Mexicaanse partner. Aan de hand van clichés en stereotiepen zal ik uiteendoen hoe wonen en werken in Mexico nu eigenlijk is. Hierbij mag ik graag opmerken dat een succesvol verblijf in het buitenland grotendeels van iemands eigen instelling en houding afhangt. Marjon van Royen: geef dus nooit de schuld aan het land en haar inwoners.

Mexico is in oorlog en het is er levensgevaarlijk
Inderdaad worden er in bepaalde gedeeltes van het enorme land door drugsbendes territoriale kwesties op leven en dood uitgevochten. In de meeste plaatsen waar je je als niet-drugsdealende buitenlander begeeft, is het echter uiterst aangenaam vertoeven. De brutaliteit en intensiteit van het geweld is natuurlijk uitstekend materiaal voor de media, maar laat je dus absoluut niet afschrikken en reis gewoon af naar Mexico.
Daarnaast kan je je bezoek of verblijf net zo gevaarlijk maken als je zelf wilt. Je inlaten met drugshandel: gevaarlijk. Je ´s nachts alleen in ruige buurten begeven: gevaarlijk. Je hoofd gebruiken en geen gekke dingen doen die je thuis ook niet doet: niet zo gevaarlijk. Ikzelf heb me nooit thuis opgesloten of overdreven maatregelen moeten nemen en ik ben in geen enkele gevaarlijke of vervelende situatie terecht gekomen.

Mexico is een Derde Wereldland vol armoede en corruptie
Er zijn inderdaad miljoenen armen. Die hebben geen fatsoenlijk leven, maar het land zelf arm noemen is een vergissing. Mexico is één van de grootste economieën ter wereld met enorme natuurlijke reserves en alle luxe is er verkrijgbaar. De verdeling van het kapitaal is echter schrijnend scheef. Als je naar Mexico gaat om te werken en je kunt een behoorlijke baan verkrijgen dan kan je, net zoals ik heb gedaan, een heel aardig bestaan opbouwen.
Verder is het land wel behoorlijk doorspekt van corruptie. Elke Mexicaan klaagt over de corrupte politieagenten en politici, maar ironisch genoeg geven zij zelf er ook gauw aan toe op een wat kleiner en onschuldiger niveau. Het wordt nog altijd gezien als smeerolie die dingen draaiend kan houden en ik vrees dat voorlopig zo zal blijven.

Mexicanen zijn gastvrij en zien het leven als één groot feest
“Mi casa es su casa” is wat de Mexicanen strikt naleven. Zeker de buitenlander wordt uiterst gastvrij ontvangen en na het bezoeken van een feestje is op het eind van de avond iedereen jouw cuate. Leer echter wel dat een cuate (maat) niet hetzelfde is als een amigo (vriend) en dat ook hier een echte vriendschap opbouwen tijd nodig heeft. Maten verkrijg je daarentegen enorm veel in weinig tijd.
Beter dan de Nederlanders kunnen de Mexicanen genieten van de kleine dingen van het leven en wegens de soms pittige levensomstandigheden mogen de Mexicanen zich vaak en graag verliezen in een feestje. Als echte Latijns-Amerikanen kennen ze weinig gene en worden de zorgen van zich afgedanst. Mijn heupen zijn inmiddels ook wat losser dan voorheen.

Mexicanen zijn luie macho’s
Het conformisme en de lage ambitiedrang van de Mexicaan is wellicht de reden van deze misvatting, want in Mexico wordt immers keihard gewerkt. Slechts een handjevol vakantiedagen per jaar en minimaal 45 uur per week werken is de norm en bijklussen is vaak nodig vanwege de lage salarissen. Dat doen miljoenen Mexicanen jarenlang en dat zonder te klagen. Een Nederlander met een gezonde werkethos en ambitie kan hier wegens de lage concurrentiedrang dan ook aardig carrière maken.
Het machismo is inderdaad een Mexicaanse uitvinding. De emancipatie van de Mexicaanse vrouw heeft nog een lange weg te gaan want de kortzichtigheid van de Mexicaanse man richting het andere geslacht is behoorlijk halsstarrig. Het droombeeld van de latin lover kan desondanks zeer verleidelijk zijn voor de Nederlandse vrouw maar een dergelijke relatie is meestal geen lang leven beschoren. De combinatie van Nederlandse man en Mexicaanse vrouw werkt stukken beter.

Je kan niet met ze maar ook niet zonder ze
De Mexicanen. Soms wil je ze even niet meer zien, maar als je eenmaal het land achter je laat dan mis je ze al gauw. Je kan ze haten omdat ze niet punctueel zijn, logica hun vaak vreemd lijkt te zijn, ze schijnheilig kunnen zijn, ze macho’s zijn, ze lastig te doorgronden zijn, ze slechte chauffeurs zijn en weinig zelfbeheersing kennen. Je houdt echter van ze omdat ze zo gastvrij zijn, heerlijk koken, zoveel levensvreugde uitstralen, zelfspot hebben, charmant en gepassioneerd zijn.

Afscheid nemen bestaat niet
Ik kan de songtekst van Marco Borsato beamen. Het surrealistische maar o zo mooie Mexico is mijn bloed gaan zitten. Mijn Spaans is vermexicaniseerd en lijkt niet meer op het Castiliaans van Spanje wat ik geleerd had. Ik ben volledig ondergedompeld in de Mexicaanse samenleving en cultuur en heb de positieve dingen eruit gehaald en dat zorgt na het mengen met mijn Hollandse waarden voor een uitstekende mix die mij een rijker mens heeft gemaakt. Ik weet zeker dat ik nog regelmatig terug zal keren. Het contact met vrienden en de schoonfamilie zal voortduren en met mijn Mexicaanse vrouw heb ik altijd een stukje Mexico dichtbij me.
Ik dank Mexico en haar volk en raad iedereen aan om minstens een bezoekje te brengen aan dit innemende stukje aarde. Viva México!

donderdag 14 juli 2011

De pot en de ketel

Geschreven voor La Chispa


Toen ik ruim zes jaar geleden voor het eerst voet op Mexicaanse bodem zette, had ik nog een bepaalde vrees dat ik nog weleens uit zou kunnen worden gemaakt voor vuile gringo of een vergelijkbare expressie van vreemdelingenhaat zou kunnen ontvangen. Ik denk dat in maximaal drie gelegenheden die vrees bewaarheid is geworden, maar dat ik verder bedolven ben onder een ware vloed van gastvriendelijkheid. De blanke westerling word hier liefkozend güero genoemd en wordt zelfs positief gediscrimineerd. Men kijkt op tegen de zogenaamde Eerste Wereld en alles wat er vandaan komt, dus ook haar inwoners. Deuren gaan makkelijker voor je open, voor een baan krijg je de voorkeur boven een Mexicaan en sommigen beschouwen het hebben van een Europese vriend zelfs als een trofee. Dit wordt ook wel malinchisme genoemd, een begrip dat verwijst naar La Malinche, de inheemse vrouw die de Spaanse conquistador Hernán Cortés hielp om Mexico te veroveren.

Dergelijke uitingen van een onderhuids inferioriteitsgevoel wordt door de Mexicanen als kwalijk ervaren, maar echt storen doen ze zich als ze onheus bejegend worden door hun noorderburen. Vorig jaar werd in Arizona een wet voorgesteld die inhield dat mensen met een Mexicaans uiterlijk verplicht een identiteitsbewijs bij zich diende te hebben, dit om de illegale migranten makkelijker te kunnen identificeren. Volgens het Mexicaanse volk een ernstig racistisch wetsvoorstel. En daar valt veel voor te zeggen.
Wanneer we echter kijken hoe de Mexicanen omgaan met ´hun´ migranten uit Centraal-Amerika zal het woord hypocrisie al gauw opduiken.

Duizenden migranten uit deze landen reizen illegaal via Mexico richting de Verenigde Staten om een beter leven te vinden, maar deze geluksbeproevers vallen vaak ten prooi niet alleen aan de georganiseerde misdaad maar ook aan corrupte militairen, politieagenten of migratiemedewerkers. Met duizenden gevallen van ontvoeringen, verkrachtingen, berovingen en moord is de situatie van deze migranten uitermate schrijnend. Maar er zijn maar weinig Mexicanen die er om wakker om liggen, het zijn dan ook maar hun minderwaardige zuiderburen. En dan zal ik in deze column niet eens beginnen over hoe de inheemse bevolking van Mexico behandeld en beschouwd wordt. Al met al een duidelijk een geval van de pot die de ketel verwijt dat hij zwart ziet. Wat uiteraard een komische uitdrukking is wanneer we het over discriminatie hebben. Of ben ik nu racistisch bezig?

vrijdag 13 mei 2011

Steentje

Geschreven voor La Chispa.

Komend vanuit het rijke Europa en geconfronteerd met de armoede in Mexico, is het gevoel om iets te willen doen ten behoeve van de Mexicaanse bevolking haast onvermijdelijk. Voor mij, zoals voor de meesten, blijft het echter bij goede bedoelingen en plannen die nooit uit worden gevoerd. Maar na het aannemen van twee nieuwe werknemers omdat ik mijn verkoopteam wilde uitbreiden, voel ik toch een soort genoegdoening.

Officiëel is de werkloosheid in Mexico op dit moment 5.2%. Niet slecht wanneer je het bijvoorbeeld vergelijkt met dat van Spanje waar het percentage rond de 20% ligt. Het Mexicaanse percentage echter doet niet volledig recht aan de werkelijkheid, de mensen die in de informele sector werkzaam zijn worden ook meegeteld. Zij beschikken inderdaad over een inkomen, maar deze is niet vast, er wordt geen belasting over betaald en een basis ziektekostenverzekering bestaat niet voor hen. Deze mensen vervullen banen die normaliter niet eens zouden bestaan, wat voorbeelden: de verkoper van illegale cd´s die in de metro zijn product aanbiedt en via een rugzak vol speakers een voorproefje aanbiedt; de vrouw die zelfgemaakte taco´s via de kofferbak van haar auto aan de man brengt; de zogenaamde viene viene (kom-maar kom-maar) die de parkeerruimte op de openbare weg beheerst, je meehelpt je auto in te parkeren en deze in je afwezigheid ¨beschermt¨ (of bekrast als je niet betaalt).

Onlangs werd bekend dat van de werkende Mexicanen liefst 28.5% werkzaam is in deze informele sector. Zolang de overheid er niet in slaagt voldoende formele, waardige banen te creeëren, zal deze sector van groot belang blijven. Een revolutie zal ik niet ontketenen, maar ik hoop tenminste een miniscuul steentje bij te dragen aan de ontwikkeling van Mexico door het scheppen en blijven scheppen van formele banen.

woensdag 27 april 2011

Pikant

Geschreven voor La Chispa

¨Nee, slechts een beetje¨ is het antwoord op mijn vraag of de saus pittig is. Ik heb inmiddels geleerd hoe dit te interpreteren en ik doe dan ook niet teveel van deze groene saus op mijn taco. Het blijkt inderdaad alles behalve flauw te zijn. Als een Mexicaan zegt dat een saus behoorlijk pittig is, dan weet ik dat ik die beter kan vermijden.

De Mexicaanse gerechten zijn wereldwijd berucht om hun scherpe smaak. In de Mexicaanse keuken wordt gebruik gemaakt van honderden pepers die elk van smaak en sterkte verschillen en deze smaakmakers bepalen het pittigheidsgehalte. Wat buiten de landgrenzen verkocht word als Mexicaanse cuisine ontbeert vaak de pittigste pepers waardoor de maaltijden behoorlijk flauw zijn vergeleken met de gerechten hier. Zelfs op het Latijns-Amerikaanse continent kent de Mexicaanse keuken haar gelijke niet qua pikantheid. Bezitten de Mexicanen dan tolerantere smaakpapillen? Nee, het is typisch een kwestie van jong geleerd, oud gedaan. Van jongs af aan worden de kleintjes bekend gemaakt met de pittigheid van hun eten. Kijk niet raar op als je een Mexicaans ventje ziet genieten van een ananaslollie die besprenkeld is met chilipeperpoeder. Wanneer zij eenmaal de leeftijd hebben om bier te consumeren, wordt ook aan dit goudgele goedje zonder pardon pittige saujes toegevoegd en daarmee wordt de cerveza omgetoverd tot een zogenaamde michelada of cubana.

Ik heb een achterstand van ruim twintig jaar inmiddels een beetje ingelopen. Vlak na aankomst liep ik al gauw rood aan en begon te zweten bij het nuttigen van enkele druppels saus. Inmiddels heb ik een aardige tolerantie opgebouwd en om eerlijk te zijn, ik kan ook niet meer zonder.

woensdag 6 april 2011

Diego Rivera

Geschreven voor Mexico Vandaag

Vandaag de dag wordt Diego Rivera buiten Mexico vaak gezien als de man van Frida Kahlo. Gedurende hun leven stond Frida echter in de schaduw van haar echtgenoot en werd na haar dood pas echt beroemd. Diego Rivera was en is wellicht de meest gerenommeerde schilder die Mexico heeft voortgebracht. Hij was een vooraanstaand figuur in de internationale kunstwereld, een grondlegger van het Mexicaanse muralisme en vervulde een interessante rol in de hoogtijdagen van het communisme in Mexico. Een man met een uitzonderlijk talent, om te schilderen en om altijd en overal tumult te creeëren.

De groei van een artiest
Op 8 december 1886 werd in Guanajuato een jongetje geboren die door zijn ouders geregistreerd werd met de naam Diego María de la Concepción Juan Nepomuceno Estanislao de la Rivera y Barrientos Acosta y Rodríguez. Later werd hij beter bekend als simpelweg Diego Rivera. Opgroeiend in een welgestelde familie, kwam hij niks tekort. Op 10-jarige leeftijd begint hij al met het volgen van college´s aan de kunstacademie San Carlos in Mexico-Stad. In de daarop volgende jaren wordt zijn talent voor de schilderkunst opgemerkt en vooraanstaande politieke figuren als Teodoro Dehesa Méndez, de gouverneur van Veracruz, waren bereid om een reis naar Europa te sponsoren zodat Diego verder kon studeren. In 1907 kwam hij aan in Madrid en volgde hij lessen in het atelier van de Spaanse schilder Eduardo Chicharro. Niet veel later reisde hij door naar Parijs waar hij in de volgende jaren meerdere kunstenaars en stijlen als het kubisme leerde kennen. Naast het ontwikkelen van zijn schilderkunst, werd in 1919 na een avontuurtje zijn eerste kind geboren.

In het kabinet van de nieuwe Mexicaanse president Álvaro Obregón werd in 1920 José Vasconcelos aangesteld als minister van Onderwijs. Hij startte het jaar erop een programma om muurschilderingen te gebruiken om het volk op te voeden met de revolutionaire principes van de nieuwe regering. Diego Rivera kwam in dat jaar terug naar Mexico om deel uit te maken van dit programma waaraan verder Mexicaanse artiesten als David Alfaro Siqueiros, Rufino Tamayo en José Clemente Orozco deelnamen. In januari 1922 begint Rivera in de gehoorzaal van de Escuela Preparatoria Nacional met zijn eerste muurschildering. Gedurende zijn werkzaamheden werd hij bewaakt voor eventueel geweld van rechtse studenten. Tijdens een andere opdracht later dat jaar leerde hij Guadalupe Marín kennen, zij zou later met hem trouwen en hem twee kinderen geven. Datzelfde jaar was hij betrokken bij de oprichting van de Revolutionaire Unie van Schilders, Beeldhouwers en Grafische Artiesten en werd hij ook lid van de Mexicaanse Communistische Partij. In de volgende jaren produceert hij menig muurschildering. Het hoofdthema in zijn creaties zijn de Mexicaanse maatschappij, de revolutie van 1910 en de Azteekse afkomst en identiteit van het Mexicaanse volk. Zijn stijl wordt gekenmerkt door de verhalende stijl en levendige personages e
n uitgesproken kleuren. Zo beschildert hij de muren van menig regeringsgebouw.



Man als controleur van het universum


Faam in het buitenland
In 1927 werd Rivera uitgenodigd om naar Moskou te komen om de 10 jarige herdenking van de Oktoberrevolutie van de Sovjetunie op te luisteren. Gedurende zijn verblijf werd hij van anti-sovjetactiviteiten beticht (pro-Trotski) en vertrok een jaar later weer richting Mexico. Het jaar erop kreeg hij het ook aan de stok met de Mexicaanse Communistische Partij en werd uit deze partij gezet. In dit jaar trouwde hij ook met de schilderes Frida Kahlo nadat hij een jaar eerder gescheiden was van Guadalupe Marín. In 1930 vertrok hij samen met zijn nieuwe echtgenote naar de Verenigde Staten om verschillende opdrachten uit te voeren. Zijn sympathieën voor het communistische gedachtegoed zorgden voor veel discussie. In 1933 begon hij met de opdracht van John D. Rockefeller Jr. om een enorme muurschildering te plaatsen in het Rockefeller Center in New York, het werk was genaamd ¨Man op het kruispunt¨. Toen zijn opdrachtgever en de pers erachter kwam, dat Lenin een voorname plaats in het kunstwerk had, onstaken zij in woede en de controverse zorgde ervoor dat Rivera zijn werk niet af kon maken en het kunstwerk werd vernietigd. Toen hij een jaar later terugkeerde in Mexico, maakte hij de muurschildering overnieuw in het Palacio de Bellas Artes en werd het hernaamd naar ¨Man, de controleur van het universum¨.

Op verzoek van president Lázaro Cárdenas, boden Rivera en Kahlo onderdak aan de politieke vluchteling León Trotsky in 1936. Drie jaar later gingen Rivera en Kahlo uit elkaar en Trotsky ging op zichzelf wonen, een jaar later werd hij echter vermoord door stalinistische agenten. Zijn collega-schilder én politiek rivaal David Alfaro Siqueiros werd ervan verdacht hierbij betrokken te zijn. In datzelfde jaar 1940 kwamen Diego en Frida weer bij elkaar. In de volgende jaren zou Rivera nog één keer naar de Verenigde Staten vertrekken voor een opdracht in San Francisco. In Mexico voltooide hij verder menig kunstwerk en was betrokken bij verscheidene initiatieven ter bevordering van de Mexicaanse schilderkunst, zelfs in samenwerking met zijn oude tegenstander Siqueiros.

In 1955 overleed Frida Kahlo en het jaar erop trouwde hij met zijn manager Emma Hurtado. Diego Rivera had inmiddels ernstige gezondheidsklachten en op 24 november 1957 overleed hij.



Droom van een zondagmiddag in het Alameda Park

woensdag 16 maart 2011

Stalen ros

Geschreven voor La Chispa.

Regelmatig ontvang ik de vraag of ik Nederland niet mis. Waarop ik altijd een stug no als antwoord geef wat me vaak bevreemde uitdrukkingen oplevert. Heimwee is dan ook geen thema voor mij, maar als ik dan per se iets zou moeten noemen wat ik mis, zou ik fietsen zeggen. Het zou waarschijnlijk tot nog meer verbazing onder de Mexicanen leiden. De fiets wordt hier immers nog altijd meer gezien als een speelgoed voor kinderen in plaats van een volwaardig vervoersmiddel. Ik beweeg me hier dan ook voort met het openbaar vervoer of met de benenwagen. Een auto bezit ik niet omdat ik overal eenvoudig en goedkoop kan komen. Een fiets bezit ik niet vanwege een gebrek aan moed.

Ik ben een meer dan ervaren fietser, maar laten we zeggen dat de rijstijl van de inwoners van Mexico-Stad mij er van weerhoudt om een stalen ros aan te schaffen. Aangezien hier een rijbewijs gewoon gekocht kan worden zonder rijlessen en –examens af te leggen, zijn de Mexicanen nu niet bepaald de beste chauffeurs. In de betonnen jungle van Mexico-Stad geldt dan ook het recht van de sterkste en daarbij moeten fietsers het dus ontgelden. De laatste jaren wordt uit overheidswege het gebruik van de fiets gepromoot als een milieuvriendelijk en gezondheidsstimulerend vervoersmiddel en probeert men de automobilisten respect bij te brengen voor de fietsende medeweggebruiker. Zo wilt burgemeester Marcelo Ebrard ter promotie af en toe ook wel eens een rondje fietsen door de straten van de hoofdstad. Met een helm op, dat dan weer wel.

Ondanks alle initatieven en goede bedoelingen, blijf ik voorlopig op het trottoir lopen. Daar moet ik echter soms wel uit blijven kijken voor fietsers die hun toevlucht hebben gezocht op de stoep.